Çin Kültür Devrimi

2008 yılının sonlarına doğru, biz istekli gençler kitap kulübüne başladığımızda tartıştığımız her konuyu Facebook'taki grubumuz üzerinden paylaşırdık. Bugün aklıma geldi dönüp bakmak istedim. Güzel bir arşiv oluşmuş orda. Ne olur ne olmaz, yarın facebook kapanır, grubumuz kapanır, emeğimize yazık olmasın. Buraya kopyala yapıştır yapalım, hem tekrar okumuş hatırlamış oluruz hem de iyi bir başlangıç olur diye düşünüyorum. Tarihçemizde bahsettiğimiz gibi, Çin Kültür Devrimi'nden başlayalım.

1949 yılı oncesi Çin'deki sınıf ayrımları degişen dünya şartlarıyla artık ezilen alt sınıfı rahatsız etmeye baslar. Bunun sonucu olarak 1949 yılında Mao önderliğinde ilk Komünist devrim gercekleşir ve Çin Halk Cumhuriyeti ilan edilir. Mao'nun idealindeki devlet düzeni, kesinlikle kendisinden baska otoriteye yer vermemektedir. Kendisi dışında herkes eşit olacağı bir sistem kurmayı hedeflemektedir.

Mao Zhi Dong

1958 yilinda ilan edilen 5 yıllık kalkinma plani yani büyük atılım büyük bir başarısızlığa uğrar. Kaynak ve dolayısıyla yeterli üretim olmamasina ragmen ihracata devam edilince, 20 milyon insan kıtlık yüzünden ölür. Bunun üzerine Mao istifa eder. Yerine devlet başkani olarak Liu Shaoqi gelir. Komunist Parti'de Liu'nun önderliğindeki grup sağcılar olarak bilinmektedir. Bu gruptakiler komünist sistemi savunduklari halde, yönetim için otoriteye ihtiyaç oldugunu iddia ederler. Otorite kurulabilmesi için de eğitimli insanlara ihtiyaç vardır. Bu da eski burjuvazinin önemli yerlerde görev almasi anlamına gelmektedir.

Bu durum Maocu komünist grubu eski sistemin yeniden geleceği konusunda korkutur. 1966 yılında bir grup Maocu bir araya gelerek sosyalist kültürü konuşmak için bir komite oluştururlar. Bu da çok daha kapsamlı bir anlam içeren kültürel devriminin başlangıcıdır. Kültür devriminin savunucuları "kızıl muhafızlar" olarak adlandırılmaktadır. Bu grup "16 points" adiyla anilan 16 kural yayinlar. Bu 16 kural uzun vadede herkesin eğitilmesini, Mao'nun sözlerinin kanun gibi her durumda kabul edilmesini ve bunun gibi bir takım diğer prensipleri içermektedir. Bu kurallara göre, devrim karşıtlarina fiziksel şiddet uygulanmayacaktır fakat tabi ki gerçekte böyle olmaz. Teoride pişman oldugunu ve artık devrimi savunduğunu söyleyenlere hoşgörülü yaklaşilacaktır. Fakat kültür devriminden sonra kimin gerçekte ne düşündüğünü anlamak konusunda bir kargaşa olur. Pek çok kişi vahşice öldürülür. 

Kültürel devrimi resmiyette 1969 yılında bitmiş gibi görünse de gerçekte 1976'da Mao'nun ölümüyle biter. Bu süre boyunca Mao'nun sözleri kanun yerine geçer, şiddet teşvik edilir. Mao kendisi bile öldürmeye destek verir. Mao'nun en büyük destekçisi General Lin Biao olmuştur. Mao'nun son yıllarında sağlık durumunun kötüye gitmesiyle kontrol eşinin eline geçer. Son yıllarında Çin'de resmiyette lider Mao görünmesine rağmen pratikte ülke "Gang of Four" tarafindan yönetilir. Mao'nun ölümünden 2 ay sonra onlar da yönetimden darbeyle indirilirler.

Kültür devrimin hedefleri arasında herkesi eğitmek olmasina ragmen sonuçlar tam tersi şekilde gerçekleşmiştir. Üniversiteler kapatılır ve insanların büyük bir boölümü eğitimsiz kalir. Kültürün neredeyse yok olmasıyla sonuçlanan bu devrimin Kültür Devrimi olarak adlandırılması da ironiktir. "Four old" adi verilen "Old Customs, Old Culture, Old Habits, and Old Ideas" yasaklanır. İbadethaneler, sanat eserleri ve tarihi yapılar kapatılır hatta bazıları yerle bir edilir. 

Sonuç olarak bu devrim, hedeflerine ulaşamamış, amacından sapmış, vahşetle sonuçlamiş ve eğitimsiz düşünme kabiliyetinden yoksun insanlarin yetismesine yol açmış bir "büyük proleter kültür devrimi" olmuştur.